Vòng lặp while trong C#

Vòng lặp while lặp đi lặp lại một khối lệnh chừng nào điều kiện còn đúng. Bạn dùng nó khi không biết trước phải lặp bao nhiêu lần: đánh quái tới khi quái gục, hỏi lại tới khi người chơi nhập đúng, chạy game tới khi bấm thoát.

while

int enemyHp = 30;
int attack = 12;

while (enemyHp > 0)
{
    enemyHp -= attack;
    Console.WriteLine($"Chém! Máu quái còn {enemyHp}");
}
Console.WriteLine("Quái đã gục");
// Chém! Máu quái còn 18
// Chém! Máu quái còn 6
// Chém! Máu quái còn -6
// Quái đã gục

Mỗi vòng, C# làm hai bước:

1. Kiểm tra điều kiện enemyHp > 0.
2. Đúng thì chạy khối lệnh, rồi quay lại bước 1. Sai thì thoát vòng lặp, chạy tiếp lệnh phía sau.

Nếu điều kiện sai ngay từ đầu, khối lệnh không chạy lần nào:

int enemyHp = 0;
while (enemyHp > 0)
{
    Console.WriteLine("Dòng này không bao giờ in");
}
Console.WriteLine("Xong"); // Xong

Máu âm -6 ở ví dụ đầu trông hơi xấu. Kẹp nó về 0 bằng Math.Max, xem trang Math.

Vòng lặp vô hạn

Người mới hay quên thay đổi biến trong điều kiện:

int enemyHp = 30;
while (enemyHp > 0)
{
    Console.WriteLine("Chém!");
    // quên trừ máu
}

enemyHp mãi là 30, điều kiện mãi đúng, chương trình in "Chém!" không ngừng.

Lỗi hay gặp: vòng lặp vô hạn không có mã lỗi nào cả. Trình biên dịch không phát hiện được, chương trình cứ chạy mãi hoặc treo cứng. Trong terminal, bấm Ctrl+C để dừng. Trong Unity, vòng lặp vô hạn làm treo cả Editor và bạn phải tắt nó bằng Task Manager, nên hãy luôn tự hỏi: "biến nào trong điều kiện đổi giá trị bên trong vòng lặp?"

Cố ý lặp vô hạn

Có lúc bạn muốn lặp mãi rồi tự thoát ở giữa, ví dụ vòng lặp chính của một game dạng chữ. Viết while (true) và dùng break để thoát:

while (true)
{
    Console.Write("Lệnh (attack/quit): ");
    string? command = Console.ReadLine();

    if (command == "quit")
    {
        break;
    }

    Console.WriteLine("Bạn tấn công!");
}
Console.WriteLine("Tạm biệt");
// Lệnh (attack/quit): attack
// Bạn tấn công!
// Lệnh (attack/quit): quit
// Tạm biệt

break thoát ngay khỏi vòng lặp. Chi tiết ở trang break và continue.

do while

do while giống while, chỉ khác là kiểm tra điều kiện ở cuối vòng. Vì vậy khối lệnh luôn chạy ít nhất một lần.

int roll;
int tries = 0;

do
{
    roll = Random.Shared.Next(1, 7);
    tries++;
    Console.WriteLine($"Tung được {roll}");
} while (roll != 6);

Console.WriteLine($"Ra 6 sau {tries} lần");
// ví dụ:
// Tung được 3
// Tung được 1
// Tung được 6
// Ra 6 sau 3 lần

Ở đây phải tung xúc xắc trước thì mới có số để kiểm tra, nên do while hợp hơn while. Để ý dấu ; sau while (roll != 6): thiếu nó là lỗi CS1002.

So sánh nhanh:

Khi nào dùng while, khi nào dùng for

Biết trước số lần lặp (lặp 10 lượt, duyệt 5 món đồ) thì dùng vòng lặp for. Chỉ biết điều kiện dừng (tới khi hết máu, tới khi nhập đúng) thì dùng while.

Bài tập

Nhân vật có 50 vàng, mỗi lượt đào mỏ được thêm 15 vàng. Dùng while đếm xem cần bao nhiêu lượt để có ít nhất 200 vàng, in số lượt và số vàng cuối cùng.

int gold = 50;
int turns = 0;

while (gold < 200)
{
    gold += 15;
    turns++;
}

Console.WriteLine($"Sau {turns} lượt có {gold} vàng"); // Sau 10 lượt có 200 vàng