Access modifier trong C#: public, private, protected

Access modifier là từ khoá đặt trước field, method hay class để quyết định code nào được phép dùng nó. Ba từ bạn gặp nhiều nhất là public, private và protected.

Vấn đề: ai cũng sửa được số vàng

Nếu mọi field đều public, bất kỳ dòng code nào trong game cũng sửa thẳng được dữ liệu. Một script shop viết nhầm là người chơi có vàng âm, một script khác gán máu lên 99999.

Player player = new Player();
player.Gold = -500; // không ai chặn

Console.WriteLine(player.Gold); // -500

class Player
{
    public int Gold = 100;
}

Lỗi kiểu này khó tìm, vì chỗ gây sai có thể nằm ở bất cứ file nào.

private: chỉ dùng được bên trong class

Cách đúng: giấu field bằng private, rồi mở ra vài method public có kiểm tra. Code bên ngoài muốn đổi vàng phải đi qua các method đó.

Player player = new Player();

player.AddGold(50);
Console.WriteLine(player.GetGold()); // 150

bool ok = player.SpendGold(400);
Console.WriteLine(ok);               // False
Console.WriteLine(player.GetGold()); // 150

class Player
{
    private int gold = 100;

    public int GetGold()
    {
        return gold;
    }

    public void AddGold(int amount)
    {
        if (amount > 0)
        {
            gold += amount;
        }
    }

    public bool SpendGold(int amount)
    {
        if (amount <= 0 || amount > gold)
        {
            return false;
        }
        gold -= amount;
        return true;
    }
}

Giờ số vàng chỉ thay đổi qua AddGold và SpendGold. Có bug liên quan tới vàng thì bạn chỉ cần xem hai hàm này. Cách giấu dữ liệu rồi mở cửa có kiểm soát như vậy gọi là đóng gói (encapsulation).

Lỗi hay gặp: gọi player.gold từ bên ngoài class. C# báo CS0122 "'Player.gold' is inaccessible due to its protection level". Đây không phải lỗi cần né, mà là dấu hiệu bạn nên dùng method công khai.

public: ai cũng dùng được

public mở cho mọi code bên ngoài. Dùng cho những gì class muốn cho người khác gọi: AddGold, SpendGold, TakeDamage. Quy tắc dễ nhớ: mặc định để private, chỉ mở public khi có lý do.

Nếu không ghi gì, field và method trong class là private.

class Enemy
{
    int hp = 30;        // giống private int hp = 30;
    void Roar() { }     // giống private void Roar() { }
}

Viết rõ private vẫn tốt hơn, người đọc không phải nhớ quy tắc mặc định.

protected: dành cho class con

protected nằm giữa hai cái trên: bên ngoài không đụng được, nhưng class kế thừa thì dùng được. Chi tiết về kế thừa ở trang kế thừa, ở đây chỉ cần thấy cách nó chặn và mở.

Boss boss = new Boss();
boss.Enrage();
// Boss nổi giận! Máu còn 250

class Enemy
{
    protected int hp = 500;
}

class Boss : Enemy
{
    public void Enrage()
    {
        hp /= 2; // class con dùng được field protected
        Console.WriteLine($"Boss nổi giận! Máu còn {hp}");
    }
}

Nếu ở trên viết boss.hp = 0; thì vẫn gặp CS0122, vì protected không mở cho code bên ngoài.

Bảng so sánh ba modifier

Viết GetGold() cho mỗi field khá dài dòng. C# có cú pháp gọn hơn là property, trang sau sẽ nói.

Bài tập

Viết class Health có field private int hp = 100, method TakeDamage(int amount) không cho máu xuống dưới 0, và method GetHp(). Cho nhân vật nhận 70 sát thương hai lần, in máu sau mỗi lần.

Health health = new Health();

health.TakeDamage(70);
Console.WriteLine(health.GetHp()); // 30

health.TakeDamage(70);
Console.WriteLine(health.GetHp()); // 0

class Health
{
    private int hp = 100;

    public void TakeDamage(int amount)
    {
        hp -= amount;
        if (hp < 0)
        {
            hp = 0;
        }
    }

    public int GetHp()
    {
        return hp;
    }
}