Try catch trong C#: xử lý exception

Exception là lỗi xảy ra lúc chương trình đang chạy: đọc ô mảng không tồn tại, chuyển chữ thành số, mở file save bị hỏng. Không xử lý thì chương trình dừng ngay. try và catch cho bạn bắt lấy lỗi đó và quyết định phải làm gì tiếp.

Vấn đề: một lỗi làm sập cả game

Người chơi gõ số lượng muốn mua, nhưng lại gõ "abc". int.Parse không chuyển được và ném exception.

string input = "abc";
int amount = int.Parse(input);
Console.WriteLine($"Mua {amount} bình máu");
// Unhandled exception. System.FormatException:
// The input string 'abc' was not in a correct format.

Dòng thứ ba không bao giờ chạy. Trong game thật, người chơi thấy game văng ra màn hình desktop.

try và catch

Đặt đoạn code có thể lỗi vào khối try. Nếu có exception, C# nhảy thẳng sang khối catch và bỏ qua phần còn lại của try.

string input = "abc";

try
{
    int amount = int.Parse(input);
    Console.WriteLine($"Mua {amount} bình máu");
}
catch (FormatException)
{
    Console.WriteLine("Số lượng phải là số.");
}

Console.WriteLine("Quay lại cửa hàng");
// Số lượng phải là số.
// Quay lại cửa hàng

Chương trình không sập, và code sau khối try/catch vẫn chạy tiếp.

Riêng việc chuyển chuỗi sang số, int.TryParse (xem nhập dữ liệu) gọn hơn và không cần exception. Dùng try/catch cho những lỗi bạn không kiểm tra trước được.

Bắt exception cụ thể

Mỗi loại lỗi có một kiểu exception riêng:

• FormatException: chuỗi sai định dạng khi chuyển sang số.
• IndexOutOfRangeException: vượt quá mảng.
• KeyNotFoundException: khoá không có trong Dictionary.
• NullReferenceException: dùng biến đang là null.
• DivideByZeroException: chia số nguyên cho 0.

Một try có thể đi kèm nhiều catch, mỗi cái xử lý một loại. Biến ex cho bạn xem thông báo lỗi qua ex.Message.

int[] slotItems = { 3, 0, 5 };
int slot = 4;

try
{
    int count = slotItems[slot];
    Console.WriteLine(100 / count);
}
catch (IndexOutOfRangeException)
{
    Console.WriteLine($"Ô {slot} không tồn tại");
}
catch (DivideByZeroException ex)
{
    Console.WriteLine($"Lỗi chia: {ex.Message}");
}
// Ô 4 không tồn tại

Đổi slot thành 1 thì count bằng 0, và khối catch thứ hai chạy.

Lỗi hay gặp: đặt catch (Exception) lên trước các catch cụ thể. Exception là cha của mọi loại lỗi nên nó bắt hết, các catch phía sau không bao giờ tới lượt. C# báo CS0160 "A previous catch clause already catches all exceptions of this or of a super type ('Exception')". Catch cụ thể đặt trước, Exception chung đặt cuối cùng.

finally: luôn chạy

Khối finally chạy dù try thành công hay có lỗi. Nó dùng cho việc dọn dẹp bắt buộc: đóng file, tắt màn hình loading, mở khoá nút bấm.

LoadLevel("level-99");
// Bật màn hình loading
// Không tải được màn: Không có màn level-99
// Tắt màn hình loading

void LoadLevel(string levelName)
{
    Console.WriteLine("Bật màn hình loading");
    try
    {
        if (levelName != "level-1")
        {
            throw new InvalidOperationException($"Không có màn {levelName}");
        }
        Console.WriteLine("Vào màn chơi");
    }
    catch (InvalidOperationException ex)
    {
        Console.WriteLine($"Không tải được màn: {ex.Message}");
    }
    finally
    {
        Console.WriteLine("Tắt màn hình loading");
    }
}

throw là cách tự ném một exception khi bạn phát hiện tình huống sai. Không có finally, lỗi xảy ra giữa chừng có thể để màn hình loading treo mãi.

Đừng nuốt lỗi

Cách làm tệ nhất là bọc mọi thứ trong try rồi để catch rỗng cho "hết lỗi".

try
{
    SaveGame();
}
catch
{
    // im lặng
}

Game không sập, nhưng file save không được ghi và không ai biết. Người chơi mất tiến độ, bạn thì không có dòng log nào để tìm nguyên nhân. Lỗi vẫn còn đó, chỉ là bị giấu đi.

Nguyên tắc:

• Chỉ bắt loại exception mà bạn thật sự xử lý được.
• Trong catch, ít nhất phải ghi lại lỗi (Console.WriteLine, trong Unity là Debug.LogError).
• Nếu không xử lý được, ghi log rồi ném tiếp bằng throw; để tầng trên biết.

try
{
    SaveGame();
}
catch (Exception ex)
{
    Console.WriteLine($"Lưu game thất bại: {ex.Message}");
    throw;
}

void SaveGame()
{
    throw new IOException("Ổ đĩa đầy");
}
// Lưu game thất bại: Ổ đĩa đầy
// Unhandled exception. System.IO.IOException: Ổ đĩa đầy

throw; đứng một mình giữ nguyên thông tin gốc của lỗi, giúp tìm đúng dòng gây ra nó.

Bài tập

Cho Dictionary<string, int> prices có "Bình máu" giá 50. Viết code đọc giá của "Cung gỗ" trong try, bắt KeyNotFoundException để in "Shop không bán món này", và dùng finally in "Đóng cửa sổ shop".

Dictionary<string, int> prices = new Dictionary<string, int> { ["Bình máu"] = 50 };

try
{
    int price = prices["Cung gỗ"];
    Console.WriteLine($"Giá: {price}");
}
catch (KeyNotFoundException)
{
    Console.WriteLine("Shop không bán món này");
}
finally
{
    Console.WriteLine("Đóng cửa sổ shop");
}
// Shop không bán món này
// Đóng cửa sổ shop