Cú pháp C# cơ bản

Cú pháp là luật viết code để trình biên dịch hiểu được. C# khá khắt khe: thiếu một dấu chấm phẩy hay gõ sai một chữ hoa là chương trình không chạy. Trang này đi qua những luật bạn gặp ngay từ dòng code đầu tiên.

Hello World

Console.WriteLine("Hello, World!"); // Hello, World!

Đọc từng phần:

• Console là cửa sổ dòng lệnh, nơi chữ được in ra.
• .WriteLine là lệnh "in một dòng rồi xuống dòng".
• ("Hello, World!") là thứ cần in. Chữ phải nằm trong dấu nháy kép.
• ; đánh dấu hết một lệnh.

Top-level statements

Tài liệu cũ và nhiều video trên mạng viết Hello World dài hơn nhiều:

class Program
{
    static void Main()
    {
        Console.WriteLine("Hello, World!");
    }
}

Hai cách cho cùng kết quả. Từ C# 9, bạn được bỏ phần vỏ class Program và Main, viết lệnh thẳng ra file. Cách viết đó gọi là top-level statements (lệnh cấp cao nhất). Trình biên dịch tự bọc vỏ giúp bạn. Loạt bài này dùng cách ngắn.

Một project chỉ được có một file chứa top-level statements, thường là Program.cs.

Dấu chấm phẩy

Mỗi lệnh kết thúc bằng ;. Xuống dòng không có nghĩa là hết lệnh, C# chỉ nhìn dấu chấm phẩy.

int hp = 100;
int mana = 50;
Console.WriteLine(hp);   // 100
Console.WriteLine(mana); // 50

Lỗi hay gặp: quên dấu ; ở cuối lệnh. Trình biên dịch báo lỗi CS1002: ; expected. Nhìn vào số dòng trong thông báo, dấu thiếu thường nằm ở dòng đó hoặc cuối dòng ngay phía trên.

Vì C# không quan tâm xuống dòng, bạn có thể viết hai lệnh trên cùng một dòng. Làm vậy khó đọc, nên tránh:

int gold = 10; gold = gold + 5;
Console.WriteLine(gold); // 15

Khối lệnh

Một nhóm lệnh đi chung với nhau được bọc trong cặp ngoặc nhọn { }, gọi là khối lệnh. Bạn sẽ thấy khối lệnh sau if, vòng lặp, hàm.

int hp = 0;

if (hp <= 0)
{
    Console.WriteLine("Nhân vật đã gục."); // Nhân vật đã gục.
    Console.WriteLine("Game Over");        // Game Over
}

Hai lệnh bên trong ngoặc nhọn chỉ chạy khi điều kiện đúng. Mỗi { phải có một } đóng lại. Thiếu ngoặc đóng thì lỗi CS1513: } expected.

Thụt lề (dấu cách ở đầu dòng) không ảnh hưởng tới cách chạy, nhưng giúp mắt thấy ngay lệnh nào thuộc khối nào. VS Code tự thụt lề khi bạn bấm Shift+Alt+F.

Phân biệt hoa thường

C# coi hp và Hp là hai tên khác nhau. Console viết đúng là chữ C hoa, WriteLine có W và L hoa.

int score = 10;
Console.WriteLine(score); // 10
// console.writeline(score);  lỗi CS0103: không tìm thấy tên 'console'
// Console.WriteLine(Score);  lỗi CS0103: không tìm thấy tên 'Score'

Mã lỗi CS0103 nghĩa là "cái tên này không tồn tại". Gặp nó, việc đầu tiên là soát lại chữ hoa chữ thường.

Comment

Chữ sau // là comment, trình biên dịch bỏ qua. Các ví dụ dùng comment để ghi kết quả in ra. Chi tiết ở trang output và comment.

Bài tập

Đoạn code sau có ba lỗi. Tìm và sửa để nó in ra Level 5.

int level = 5
console.WriteLine("Level " + Level);

int level = 5;
Console.WriteLine("Level " + level); // Level 5