Class và object trong C#

Class là bản thiết kế, object là thứ được làm ra từ bản thiết kế đó. Class Enemy mô tả một con quái có tên, có máu, biết nhận sát thương. Mỗi con Slime, Goblin trong màn chơi là một object riêng, có tên và máu của riêng nó.

Vì sao cần class

Mỗi con quái có tên và máu. Làm bằng biến rời thì bạn có slimeName, slimeHp, goblinName, goblinHp... Thêm con thứ ba là thêm hai biến, thêm thuộc tính tốc độ là thêm một loạt biến nữa. Class gom dữ liệu và hành vi của một thứ vào một chỗ.

Khai báo class

Một class có hai loại thành phần chính:

• Field: biến nằm trong class, giữ dữ liệu của từng object (tên, máu).
• Method: hàm nằm trong class, mô tả object làm được gì (nhận sát thương).

class Enemy
{
    public string Name = "";
    public int Hp;

    public void TakeDamage(int amount)
    {
        Hp -= amount;
        Console.WriteLine($"{Name} mất {amount} máu, còn {Hp}");
    }
}

public nghĩa là code bên ngoài class được đọc và gọi thành phần này. Trang access modifier nói kỹ hơn. Field Name được gán sẵn "" để .NET 8 không cảnh báo chuỗi có thể là null.

Tạo object bằng new

Class chỉ là bản thiết kế, chưa có con quái nào cả. Muốn có một con, dùng new. Truy cập field và method bằng dấu chấm.

Enemy slime = new Enemy();
slime.Name = "Slime";
slime.Hp = 30;

Enemy goblin = new Enemy();
goblin.Name = "Goblin";
goblin.Hp = 55;

slime.TakeDamage(12);   // Slime mất 12 máu, còn 18
goblin.TakeDamage(20);  // Goblin mất 20 máu, còn 35

Console.WriteLine(slime.Hp);  // 18
Console.WriteLine(goblin.Hp); // 35

class Enemy
{
    public string Name = "";
    public int Hp;

    public void TakeDamage(int amount)
    {
        Hp -= amount;
        Console.WriteLine($"{Name} mất {amount} máu, còn {Hp}");
    }
}

Để ý: slime bị đánh không làm goblin mất máu. Mỗi object giữ bản field riêng của nó. Bên trong method, Hp là máu của chính object đang được gọi.

Class đặt sau code chạy

Trong top-level statements, nhiều người quen tay viết class lên đầu file như các ngôn ngữ khác.

class Enemy
{
    public int Hp;
}

Enemy slime = new Enemy(); // lỗi CS8803

Lỗi hay gặp: CS8803 "Top-level statements must precede namespace and type declarations". Trong file dùng top-level statements, mọi dòng code chạy phải đứng trước, khai báo class, enum, interface phải để xuống cuối file.

Biến object giữ tham chiếu, không giữ bản sao

Với int, gán a = b là chép giá trị. Với object thì khác: biến chỉ giữ đường dẫn tới object. Hai biến có thể cùng trỏ vào một con quái.

Enemy boss = new Enemy();
boss.Name = "Rồng Lửa";
boss.Hp = 500;

Enemy target = boss;   // không tạo con mới
target.Hp = 0;

Console.WriteLine(boss.Hp); // 0

class Enemy
{
    public string Name = "";
    public int Hp;
}

Đây là lý do khi bạn truyền một object vào hàm và hàm sửa field của nó, thay đổi vẫn còn sau khi hàm kết thúc.

Trong Unity

Mỗi script Unity là một class, thường kế thừa MonoBehaviour. Khi bạn gắn script vào một GameObject, Unity tạo object từ class đó giúp bạn, nên bạn không tự gọi new cho MonoBehaviour. Các class dữ liệu thường (không kế thừa MonoBehaviour) thì vẫn tạo bằng new như trên.

Gán field từng dòng sau khi new khá dài dòng. Trang constructor chỉ cách gán ngay lúc tạo.

Bài tập

Viết class Hero có field Name, Gold và method Loot(int amount) cộng vàng rồi in "{Name} nhặt {amount} vàng, có {Gold}". Tạo hai hero "Aki" và "Ren", cho Aki nhặt 30 vàng hai lần, Ren nhặt 50 vàng một lần.

Hero aki = new Hero();
aki.Name = "Aki";

Hero ren = new Hero();
ren.Name = "Ren";

aki.Loot(30); // Aki nhặt 30 vàng, có 30
aki.Loot(30); // Aki nhặt 30 vàng, có 60
ren.Loot(50); // Ren nhặt 50 vàng, có 50

class Hero
{
    public string Name = "";
    public int Gold;

    public void Loot(int amount)
    {
        Gold += amount;
        Console.WriteLine($"{Name} nhặt {amount} vàng, có {Gold}");
    }
}