Câu lệnh if else trong C#

if cho chương trình chọn đường: điều kiện đúng thì làm việc này, sai thì làm việc khác. Nhờ nó mà game biết khi nào hiện Game Over, khi nào cho lên cấp, khi nào mở cửa. Điều kiện trong if luôn là một giá trị bool.

if

int hp = 0;

if (hp <= 0)
{
    Console.WriteLine("Game Over"); // Game Over
}

Điều kiện đặt trong ngoặc tròn. Đúng thì chạy khối lệnh trong ngoặc nhọn, sai thì bỏ qua cả khối.

Lỗi hay gặp: đặt dấu chấm phẩy ngay sau điều kiện: if (hp <= 0);. Dấu ; kết thúc câu if bằng một lệnh rỗng, khối { } bên dưới thành khối độc lập và luôn chạy. C# chỉ cảnh báo CS0642, không báo lỗi, nên rất dễ bỏ sót.

Nếu khối chỉ có một lệnh, bạn được bỏ ngoặc nhọn. Tuy vậy nên giữ ngoặc. Sau này thêm lệnh thứ hai mà quên thêm ngoặc thì lệnh đó sẽ luôn chạy.

else

else là đường còn lại khi điều kiện sai:

int gold = 80;
int swordPrice = 100;

if (gold >= swordPrice)
{
    Console.WriteLine("Đã mua kiếm");
}
else
{
    Console.WriteLine($"Thiếu {swordPrice - gold} vàng"); // Thiếu 20 vàng
}

else if

Khi có nhiều hơn hai trường hợp, nối thêm else if. C# kiểm tra từ trên xuống, gặp điều kiện đúng đầu tiên thì chạy khối đó và bỏ qua toàn bộ phần còn lại.

int score = 8200;

if (score >= 10000)
{
    Console.WriteLine("Hạng S");
}
else if (score >= 8000)
{
    Console.WriteLine("Hạng A"); // Hạng A
}
else if (score >= 5000)
{
    Console.WriteLine("Hạng B");
}
else
{
    Console.WriteLine("Hạng C");
}

8200 cũng lớn hơn 5000, nhưng C# đã dừng ở Hạng A nên không bao giờ xét tới dòng đó.

Thứ tự điều kiện quan trọng

Vì C# dừng ở điều kiện đúng đầu tiên, đặt sai thứ tự sẽ cho ra kết quả sai mà không có lỗi nào báo. Người mới hay viết thế này:

int score = 12000;

if (score >= 5000)
{
    Console.WriteLine("Hạng B"); // Hạng B
}
else if (score >= 8000)
{
    Console.WriteLine("Hạng A");
}
else if (score >= 10000)
{
    Console.WriteLine("Hạng S");
}

12000 đáng hạng S, nhưng nó thỏa >= 5000 trước tiên nên nhận hạng B. Hai nhánh dưới không bao giờ chạy được với bất kỳ điểm nào từ 8000 trở lên.

Quy tắc: với các ngưỡng lồng nhau, xét điều kiện khó nhất trước (ngưỡng cao nhất), rồi lùi dần xuống.

Cùng chuyện này xảy ra với trạng thái nhân vật:

int hp = 15;
int maxHp = 100;

if (hp <= 0)
{
    Console.WriteLine("Đã gục");
}
else if (hp < maxHp * 0.2)
{
    Console.WriteLine("Nguy kịch, uống bình máu ngay!"); // Nguy kịch, uống bình máu ngay!
}
else
{
    Console.WriteLine("Ổn");
}

Kiểm tra hp <= 0 phải đứng đầu. Nếu đặt hp < 20 lên trước, nhân vật đã chết cũng bị báo là "nguy kịch".

Toán tử ba ngôi

Khi chỉ cần chọn một trong hai giá trị, viết if else năm dòng là hơi dài. Toán tử ba ngôi điều kiện ? giá trị nếu đúng : giá trị nếu sai làm việc đó trên một dòng:

int hp = 35;
string status = hp > 0 ? "Còn sống" : "Đã gục";
Console.WriteLine(status); // Còn sống

bool isCrit = true;
int damage = isCrit ? 24 : 12;
Console.WriteLine(damage); // 24

Chỉ dùng ba ngôi khi cả hai nhánh đều là một giá trị ngắn. Lồng nhiều ba ngôi vào nhau thì rất khó đọc, lúc đó quay về if else if.

Có nhiều nhánh so sánh cùng một biến với các giá trị cố định thì xem switch.

Bài tập

Viết code xếp loại rơi đồ theo con số roll từ 1 tới 100: từ 96 trở lên là "Huyền thoại", từ 80 là "Hiếm", từ 50 là "Thường", còn lại là "Rác". Thử với roll = 83.

int roll = 83;

if (roll >= 96)
{
    Console.WriteLine("Huyền thoại");
}
else if (roll >= 80)
{
    Console.WriteLine("Hiếm"); // Hiếm
}
else if (roll >= 50)
{
    Console.WriteLine("Thường");
}
else
{
    Console.WriteLine("Rác");
}