Toán tử trong C#

Toán tử là các ký hiệu như +, -, ==, && dùng để tính toán, so sánh và kết hợp điều kiện. Trong game, gần như dòng code nào cũng có toán tử: trừ máu, cộng vàng, kiểm tra người chơi còn sống không.

Toán tử số học

int attack = 12;
int critMultiplier = 2;
int damage = attack * critMultiplier;
Console.WriteLine(damage); // 24

% hay dùng để kiểm tra chẵn lẻ hoặc làm việc gì đó mỗi N lượt:

int turn = 9;
Console.WriteLine(turn % 3 == 0); // True, lượt chia hết cho 3 thì boss hồi máu

Chia số nguyên: 7 / 2 = 3

Đây là cái bẫy mà gần như ai học C# cũng dính một lần.

Console.WriteLine(7 / 2);   // 3
Console.WriteLine(7.0 / 2); // 3.5

Khi cả hai số đều là int, C# chia số nguyên: bỏ phần dư, không làm tròn. 7 / 2 ra 3, không phải 3.5 hay 4.

Lưu ý: máy đặt định dạng Việt Nam sẽ in 3,5 thay vì 3.5. Kết quả trong bài theo định dạng quốc tế.

Lỗi hay gặp: tính phần trăm máu kiểu int percent = hp / maxHp * 100;. Với hp = 45, maxHp = 100, phép 45 / 100 ra 0, nhân 100 vẫn là 0. Thanh máu hiện 0% dù nhân vật còn gần nửa máu.

Cách sửa: nhân trước rồi chia, hoặc đổi một vế sang số thực.

int hp = 45;
int maxHp = 100;

int wrong = hp / maxHp * 100;
int right = hp * 100 / maxHp;
double ratio = (double)hp / maxHp;

Console.WriteLine(wrong); // 0
Console.WriteLine(right); // 45
Console.WriteLine(ratio); // 0.45

Cách ép (double) được giải thích ở trang ép kiểu.

Toán tử gán

= gán giá trị bên phải vào biến bên trái. Các toán tử gán kết hợp giúp viết gọn:

int gold = 100;
gold += 50;  // gold = gold + 50
gold -= 30;  // gold = gold - 30
gold *= 2;   // gold = gold * 2
gold /= 4;   // gold = gold / 4
Console.WriteLine(gold); // 60

Tăng giảm với ++ và --

++ cộng thêm 1, -- trừ đi 1. Rất hay dùng để đếm.

int killCount = 0;
killCount++;
killCount++;
Console.WriteLine(killCount); // 2

int lives = 3;
lives--;
Console.WriteLine(lives); // 2

Đặt ++ trước hay sau biến có khác nhau khi dùng ngay trong biểu thức. x++ trả về giá trị cũ rồi mới tăng, ++x tăng trước rồi trả về giá trị mới.

int level = 5;
Console.WriteLine(level++); // 5
Console.WriteLine(level);   // 6
Console.WriteLine(++level); // 7

Để dễ đọc, nên viết ++ trên một dòng riêng thay vì nhét vào giữa biểu thức.

Toán tử so sánh

So sánh hai giá trị, kết quả luôn là bool:

int hp = 30;
Console.WriteLine(hp == 30); // True   bằng
Console.WriteLine(hp != 0);  // True   khác
Console.WriteLine(hp > 50);  // False  lớn hơn
Console.WriteLine(hp < 50);  // True   nhỏ hơn
Console.WriteLine(hp >= 30); // True   lớn hơn hoặc bằng
Console.WriteLine(hp <= 0);  // False  nhỏ hơn hoặc bằng

Một dấu = là gán, hai dấu == là so sánh. Viết if (hp = 0) sẽ báo lỗi CS0029 vì kết quả phép gán là int, không phải bool.

Toán tử logic

Kết hợp nhiều điều kiện:

• && (và): đúng khi cả hai đều đúng.
• || (hoặc): đúng khi ít nhất một vế đúng.
• ! (phủ định): đảo đúng thành sai và ngược lại.

bool hasKey = true;
int level = 8;
bool isStunned = false;

Console.WriteLine(hasKey && level >= 10); // False, đủ chìa nhưng chưa đủ level
Console.WriteLine(hasKey || level >= 10); // True
Console.WriteLine(!isStunned);            // True, không bị choáng thì được đi

Toán tử logic dùng nhiều nhất trong câu lệnh if else.

Bài tập

Người chơi có 250 vàng, mỗi mũi tên giá 40 vàng. Tính số mũi tên mua được và số vàng thừa. Sau đó in ra True nếu người chơi mua được ít nhất 5 mũi tên và còn thừa vàng.

int gold = 250;
int arrowPrice = 40;

int arrows = gold / arrowPrice;
int leftover = gold % arrowPrice;

Console.WriteLine(arrows);   // 6
Console.WriteLine(leftover); // 10
Console.WriteLine(arrows >= 5 && leftover > 0); // True