Mục lục C#

Docs / C#

Null trong C#: toán tử ?., ?? và kiểu int?

Bài trước

null nghĩa là "không có gì": biến tồn tại nhưng chưa trỏ tới object nào. Nhân vật chưa trang bị vũ khí thì biến weapon là null. Dùng một biến null như thể nó có object bên trong là lỗi phổ biến nhất trong C#, và cũng là lỗi bạn sẽ gặp nhiều nhất trong Unity.

NullReferenceException

Người chơi chưa nhặt vũ khí mà code vẫn gọi weapon.Name:

Weapon? weapon = null;
Console.WriteLine(weapon.Name);
// Unhandled exception. System.NullReferenceException:
// Object reference not set to an instance of an object.

class Weapon
{
    public string Name { get; set; } = "Kiếm gỗ";
}

Dấu ? trong Weapon? nghĩa là "biến này có thể là null". Project .NET 8 bật sẵn tính năng nullable, nên dòng weapon.Name ở trên sẽ có cảnh báo CS8602 "Dereference of a possibly null reference" ngay khi biên dịch.

Lỗi hay gặp: bỏ qua cảnh báo CS8602 vì "vẫn chạy được". Cảnh báo này đang chỉ đúng dòng sẽ ném NullReferenceException lúc chơi. Xử lý nó thay vì tắt nó đi.

Kiểm tra null trước khi dùng

Cách cơ bản nhất là if:

Weapon? weapon = null;

if (weapon != null)
{
    Console.WriteLine($"Chém bằng {weapon.Name}");
}
else
{
    Console.WriteLine("Đấm tay không");
}
// Đấm tay không

class Weapon
{
    public string Name { get; set; } = "Kiếm gỗ";
}

Viết weapon is not null cũng cho kết quả giống vậy.

Toán tử ?.: gọi nếu không null

Kiểm tra if ở mọi chỗ khá dài. ?. làm việc đó trong một ký hiệu: nếu bên trái là null thì cả biểu thức trả về null thay vì ném lỗi.

Weapon? weapon = null;

string? name = weapon?.Name;
Console.WriteLine(name == null); // True

weapon?.Swing(); // không làm gì, không lỗi

weapon = new Weapon();
weapon?.Swing(); // Vung Kiếm gỗ

class Weapon
{
    public string Name { get; set; } = "Kiếm gỗ";

    public void Swing()
    {
        Console.WriteLine($"Vung {Name}");
    }
}

Toán tử ??: giá trị dự phòng

a ?? b nghĩa là "lấy a, nếu a là null thì lấy b". Nó hay đi cùng ?..

Weapon? weapon = null;
string? savedName = null;

Console.WriteLine(weapon?.Name ?? "Tay không"); // Tay không

string playerName = savedName ?? "Người chơi mới";
Console.WriteLine(playerName); // Người chơi mới

class Weapon
{
    public string Name { get; set; } = "Kiếm gỗ";
}

Còn có ??=: chỉ gán khi biến đang là null. Hợp với việc tạo thứ gì đó ở lần dùng đầu tiên.

List<string>? questLog = null;

questLog ??= new List<string>();
questLog.Add("Hạ 10 con slime");
Console.WriteLine(questLog.Count); // 1

Kiểu số cũng có thể null: int?

int, float, bool luôn có giá trị, không nhận null được.

int bestTime = null; // lỗi CS0037

Lỗi hay gặp: CS0037 "Cannot convert null to 'int' because it is a non-nullable value type". Người mới hay gán 0 hoặc -1 để giả làm "chưa có", rồi quên và đem -1 đi so sánh.

Thêm ? sau kiểu để có kiểu nullable. Ví dụ màn chơi chưa hoàn thành lần nào thì chưa có kỷ lục, khác hẳn kỷ lục bằng 0 giây.

int? bestTime = null;

Console.WriteLine(bestTime.HasValue);    // False
Console.WriteLine(bestTime ?? 0);        // 0

bestTime = 95;
if (bestTime.HasValue)
{
    Console.WriteLine($"Kỷ lục: {bestTime.Value} giây"); // Kỷ lục: 95 giây
}

int newTime = 88;
if (bestTime == null || newTime < bestTime)
{
    bestTime = newTime;
}
Console.WriteLine(bestTime); // 88

HasValue cho biết có giá trị chưa, Value lấy giá trị ra. Gọi Value khi đang null sẽ ném InvalidOperationException, nên kiểm tra HasValue trước hoặc dùng ??.

Trong Unity

Phần lớn NullReferenceException trong Unity đến từ field chưa được kéo thả trong Inspector, hoặc GetComponent không tìm thấy component. Có một điểm khác: object Unity đã bị Destroy vẫn so sánh == null ra true, nhưng ?. và ?? không biết chuyện đó. Với các kiểu kế thừa UnityEngine.Object như GameObject, Transform, hãy kiểm tra bằng if (target != null) thay vì dùng ?..

Bài tập

Viết hàm string DescribeTarget(string? targetName, int? targetHp) trả về "{tên}: {máu} máu". Nếu tên là null thì dùng "Không có mục tiêu" và bỏ qua máu; nếu máu là null thì ghi "?" thay cho số máu. Gọi với ("Slime", 30), ("Boss", null) và (null, null).

Xem đáp án 
Console.WriteLine(DescribeTarget("Slime", 30));  // Slime: 30 máu
Console.WriteLine(DescribeTarget("Boss", null)); // Boss: ? máu
Console.WriteLine(DescribeTarget(null, null));   // Không có mục tiêu

string DescribeTarget(string? targetName, int? targetHp)
{
    if (targetName == null)
    {
        return "Không có mục tiêu";
    }
    string hpText = targetHp?.ToString() ?? "?";
    return $"{targetName}: {hpText} máu";
}
Bài trước