Ép kiểu trong Python

Ép kiểu là đổi một giá trị sang kiểu khác: chuỗi "100" thành số 100, số 250 thành chuỗi "250". Việc này xảy ra liên tục khi bạn nhận dữ liệu từ người chơi, đọc file cấu hình, hay ghép số vào câu thông báo.

Ba hàm ép kiểu hay dùng

gold_text = "350"
gold = int(gold_text)
print(gold + 50)  # 400

Không có int() ở giữa, gold_text + 50 sẽ báo TypeError vì không cộng chuỗi với số được.

int() cắt bỏ phần thập phân

Chỗ người mới hay nghĩ sai: int(7.9) không làm tròn thành 8.

print(int(7.9))   # 7
print(int(-7.9))  # -7

int() cắt bỏ phần sau dấu chấm, đi về phía số 0. Muốn làm tròn thì dùng round() như ở bài Số trong Python.

Một chi tiết nữa: int() đọc được chuỗi số nguyên, nhưng không đọc được chuỗi có dấu chấm.

print(int("15"))          # 15
print(int(float("15.7"))) # 15
int("15.7")
# ValueError: invalid literal for int() with base 10: '15.7'

Chuỗi "15.7" phải qua float() trước rồi mới int() được.

str() để ghép vào câu

score = 1200
message = "Điểm của bạn: " + str(score)
print(message)  # Điểm của bạn: 1200

Cách này chạy được nhưng dài. Trong thực tế f-string gọn hơn nhiều: f"Điểm của bạn: {score}". Xem ở bài Chuỗi trong Python.

Ép sang bool

bool() trả về False cho số 0, chuỗi rỗng, None, và True cho hầu hết thứ còn lại.

print(bool(0))     # False
print(bool(35))    # True
print(bool(""))    # False
print(bool("0"))   # True

bool("0") ra True vì chuỗi đó không rỗng, nó có một ký tự. Bài Bool và toán tử nói kỹ hơn.

input() luôn trả về str

input() dừng chương trình, đợi người dùng gõ rồi Enter, và trả lại những gì họ gõ. Điểm quan trọng: kết quả luôn là chuỗi, kể cả khi người ta gõ số.

bet = input("Cược bao nhiêu vàng? ")
print(type(bet))  # <class 'str'>
print(bet * 2)    # gõ 50 thì in ra 5050

"50" * 2 là lặp chuỗi hai lần, nên ra 5050 chứ không phải 100. Chương trình không báo lỗi, chỉ lặng lẽ tính sai.

Cách đúng là ép kiểu ngay khi nhận:

bet = int(input("Cược bao nhiêu vàng? "))
print(bet * 2)  # gõ 50 thì in ra 100

Lỗi hay gặp: người dùng gõ chữ thay vì số. int(input(...)) mà nhận "năm mươi" hay để trống sẽ báo ValueError: invalid literal for int() with base 10: 'năm mươi'. Chương trình dừng luôn.

Xử lý ValueError

Có hai cách phòng. Cách thứ nhất là kiểm tra trước bằng isdigit(), trả về True nếu chuỗi chỉ chứa chữ số:

text = input("Số bình máu muốn mua: ")
if text.isdigit():
    amount = int(text)
    print("Mua", amount, "bình")
else:
    print("Hãy nhập một số nguyên dương")

isdigit() không nhận số âm hay số có dấu chấm, nên hợp với số lượng món đồ.

Cách thứ hai là cứ thử ép, lỗi thì bắt lại:

text = input("Số bình máu muốn mua: ")
try:
    amount = int(text)
    print("Mua", amount, "bình")
except ValueError:
    print("Hãy nhập một số nguyên")

Cách này tổng quát hơn. Bài try except giải thích chi tiết.

Bài tập

Viết chương trình hỏi người chơi số vàng hiện có và giá một món đồ. In ra mua được bao nhiêu món. Nếu người chơi gõ không phải số, in "Nhập sai".

gold_text = input("Vàng hiện có: ")
price_text = input("Giá một món: ")

if gold_text.isdigit() and price_text.isdigit() and int(price_text) > 0:
    gold = int(gold_text)
    price = int(price_text)
    print("Mua được", gold // price, "món")
else:
    print("Nhập sai")

# Gõ 500 và 120 thì in: Mua được 4 món