Shmup #6: Một bộ máy, nhiều loại địch — tách dữ liệu khỏi trạng thái

Hai con địch khác nhau ở đâu

Muốn thêm một con địch bay nhanh hơn, phản xạ đầu tiên là Ctrl+D cái prefab cũ rồi sửa vài con số. Cách đó chạy được, cho tới lúc bạn cần đổi collider và phải mở từng bản sao ra sửa lại.

Nhìn hai thẻ ở trên. Hai con địch dùng đúng cùng một bộ component: Sprite Renderer, Rigidbody, collider, Health, EnemyMover, DamageOnContact. Thứ khác nhau chỉ là sprite và mấy con số. Vậy nên ta giữ một prefab và chuyển phần khác biệt sang hai data asset nằm riêng.

Lưu scene thành SEU_06_Data.

Ba loại dữ liệu không được trộn

ScriptableObject là asset sống trong Project, không phải component kéo lên GameObject. Điểm này dẫn tới một hệ quả phải nhớ: hai con địch cùng đọc một EnemyData, nên nếu bạn ghi máu hiện tại vào asset đó thì một con trúng đạn sẽ làm tụt máu của cả loại. Máu hiện tại thuộc về instance, và bài 5 đã để nó trong Health.Current đúng chỗ rồi.

Tạo dữ liệu từ bảng so sánh

Assets/_ShootEmUp/Scripts/Data/EnemyData.cs

using UnityEngine;

namespace ShootEmUp.Data
{
    [CreateAssetMenu(menuName = "ShootEmUp/Enemy Data", fileName = "Enemy_New")]
    public sealed class EnemyData : ScriptableObject
    {
        [Header("Look")]
        public Sprite sprite;

        [Header("Stats")]
        [Min(1)] public int maxHealth = 2;
        [Min(0f)] public float speed = 3f;
        [Min(0)] public int contactDamage = 1;

        [Header("Reward")]
        [Min(0)] public int scoreValue = 10;
    }
}

[CreateAssetMenu] là thứ làm cho asset này tạo được bằng chuột: nó thêm một mục vào menu Create của Project window. Không có attribute đó thì class vẫn hợp lệ nhưng bạn phải viết code mới tạo được asset.

scoreValue được lưu sẵn từ bây giờ dù bài này chưa có hệ tính điểm. Bài 8 sẽ đọc nó khi địch chết, và khai báo trước thì lúc đó không phải quay lại sửa cả sáu asset.

Trong ScriptableObjects/Enemies, chọn Create → ShootEmUp → Enemy Data hai lần:

Apply là cầu nối giữa cấu hình và hành vi

Asset chỉ là dữ liệu nằm yên. Phải có ai đó đọc nó rồi giao từng giá trị cho đúng component biết dùng:

Trước khi tạo Enemy, thay Health, DamageOnContact và EnemyMover bằng bản đầy đủ trong gói bài 6. Ba file đó bổ sung SetMax cùng các property Speed và Damage để Apply có chỗ ghi vào. Chép đè lên file cùng đường dẫn, đừng tạo class thứ hai, và reference trên prefab vẫn giữ nguyên.

Assets/_ShootEmUp/Scripts/Enemies/Enemy.cs

using ShootEmUp.Combat;
using ShootEmUp.Data;
using UnityEngine;

namespace ShootEmUp.Enemies
{
    [RequireComponent(typeof(SpriteRenderer), typeof(Health), typeof(EnemyMover))]
    [RequireComponent(typeof(DamageOnContact))]
    public sealed class Enemy : MonoBehaviour
    {
        [Tooltip("Which enemy type this instance is. Swap the asset, not the prefab.")]
        [SerializeField] private EnemyData data;

        public EnemyData Data => data;

        private SpriteRenderer spriteRenderer;
        private Health health;
        private EnemyMover mover;
        private DamageOnContact contactDamage;

        private void Awake()
        {
            spriteRenderer = GetComponent<SpriteRenderer>();
            health = GetComponent<Health>();
            mover = GetComponent<EnemyMover>();
            contactDamage = GetComponent<DamageOnContact>();
        }

        private void OnEnable()
        {
            if (data == null)
            {
                Debug.LogError($"{name}: no EnemyData assigned, enemy will use prefab defaults.", this);
                return;
            }

            Apply(data);
        }
        public void Apply(EnemyData newData)
        {
            data = newData;
            spriteRenderer.sprite = data.sprite;
            health.SetMax(data.maxHealth);
            mover.Speed = data.speed;
            contactDamage.Damage = data.contactDamage;
        }
    }
}

Apply được gọi trong OnEnable theo đúng luật pool từ bài 4: mỗi lần object bật lên là một lượt sống mới, nên cấu hình phải nạp lại. SetMax vừa đặt trần máu vừa nạp đầy, nên con địch tái sử dụng không mang theo máu của con trước.

Apply còn được để public vì bài 7 cần nó: spawner lấy một object từ pool rồi mới quyết định con này là loại gì.

Mở prefab Enemy_Insect, Add Component Enemy, kéo Enemy_InsectBasic vào ô Data. Từ giờ sprite và mấy con số nằm trên các component chỉ còn là giá trị khởi điểm, vì Apply ghi đè chúng ngay khi object bật lên.

Đây chính là chỗ dễ mất lòng tin nhất, nên nhìn tận mắt. Trước khi chạy, Inspector của con địch mang giá trị của prefab:

Bấm Play, và cũng Inspector đó giờ mang giá trị lấy từ asset:

Hai tấm ảnh này là bằng chứng rằng asset thắng prefab. Nếu số không đổi, kiểm tra ô Data có rỗng không và Console có dòng no EnemyData assigned không.

Tạo biến thể bằng override trên instance

Scene vẫn còn ba con địch đặt tay từ bài 5. Chọn con ở giữa và đổi ô Data sang Enemy_InsectFast.

Unity in đậm dòng vừa đổi và thêm một vạch xanh bên trái để báo đây là override của riêng instance này. Đừng bấm Apply All ở thanh trên cùng, vì lệnh đó đẩy thay đổi ngược lên prefab và biến InsectFast thành loại mặc định cho mọi con.

Bấm Play: hai con thường bay chậm và cần hai phát mới chết, con giữa bay nhanh và chết sau một phát.

Phải kiểm tra cả ba thứ chứ không chỉ nhìn sprite. Sprite đổi chỉ chứng minh spriteRenderer.sprite được gán; còn tốc độ và số phát bắn mới chứng minh mover.Speed và health.SetMax cũng nhận đúng dữ liệu.

Dùng lại cách nghĩ đó cho khẩu súng

Assets/_ShootEmUp/Scripts/Data/WeaponData.cs

using UnityEngine;

namespace ShootEmUp.Data
{
    [CreateAssetMenu(menuName = "ShootEmUp/Weapon Data", fileName = "Weapon_New")]
    public sealed class WeaponData : ScriptableObject
    {
        [Min(0.1f)] public float shotsPerSecond = 6f;
        [Min(0f)] public float projectileSpeed = 14f;
        [Min(1)] public int damage = 1;
    }
}

Tạo asset Weapon_Laser với Shots Per Second 6, Projectile Speed 14, Damage 1.

Thay Projectile và PlayerShooting bằng bản bài 6 trong gói source. PlayerShooting bỏ field tốc độ bắn riêng để nhận WeaponData, và sau khi lấy đạn từ pool nó gọi Configure để đặt tốc độ bay cùng sát thương cho viên đó.

Assets/_ShootEmUp/Scripts/Combat/Projectile.cs

using BillLab.Common.Pooling;
using UnityEngine;

namespace ShootEmUp.Combat
{
    [RequireComponent(typeof(Rigidbody2D), typeof(PooledObject), typeof(DamageOnContact))]
    public sealed class Projectile : MonoBehaviour
    {
        [Tooltip("World units per second. Overridden by WeaponData when fired by PlayerShooting.")]
        [SerializeField] private float speed = 14f;

        [Tooltip("Seconds before the projectile goes back to the pool, even if it hit nothing.")]
        [SerializeField] private float lifetime = 2f;

        private Rigidbody2D body;
        private PooledObject pooled;
        private DamageOnContact contactDamage;
        private float despawnTime;

        private void Awake()
        {
            body = GetComponent<Rigidbody2D>();
            pooled = GetComponent<PooledObject>();
            contactDamage = GetComponent<DamageOnContact>();
        }

        private void OnEnable()
        {
            despawnTime = Time.time + lifetime;
        }

        public void Configure(float newSpeed, int damage)
        {
            speed = newSpeed;
            contactDamage.Damage = damage;
        }

        private void Update()
        {
            if (Time.time >= despawnTime)
            {
                pooled.Release();
            }
        }

        private void FixedUpdate()
        {
            body.MovePosition(body.position + (Vector2)transform.up * (speed * Time.fixedDeltaTime));
        }
    }
}

Chọn Player, kéo Weapon_Laser vào ô Weapon, rồi kiểm tra Controls, Projectile Pool và Muzzle vẫn còn nguyên:

Lúc nào con số mới có tác dụng

Đây là phần dễ gây bối rối nhất của ScriptableObject, và nó có một quy luật rõ ràng.

Bấm Play rồi đổi Shots Per Second của Weapon_Laser từ 6 sang 12: nhịp bắn đổi ngay lập tức. Vẫn trong Play, đổi Speed của Enemy_InsectBasic: những con đang bay không nhanh lên, chỉ con nào được bật lên sau đó mới nhận số mới.

Khác biệt nằm ở chỗ ai đọc asset vào lúc nào. PlayerShooting đọc WeaponData ở mỗi phát bắn, nên đổi là thấy. Enemy đọc EnemyData một lần trong OnEnable, tức lúc spawn, nên con đã spawn rồi thì giữ nguyên bản sao cũ. Một data asset không tự đẩy thay đổi tới mọi component đang dùng nó.

Lưu ý khi nghịch: chỉnh asset trong Play Mode được Editor giữ lại sau khi Stop, khác hẳn với chỉnh component. Nếu đó chỉ là thử nghiệm thì nhớ trả các số về 6 / 14 / 1.

Chặng này xong khi một prefab thể hiện được hai loại địch, máu từng con độc lập với nhau, và bạn phân biệt được cấu hình đọc lúc spawn với cấu hình đọc mỗi phát bắn. Bài sau thay ba con đặt tay bằng một cái lịch.

Mã nguồn chặng này

Tải script bài 6 — chỉ có code và assembly definition, không kèm scene, prefab hay bộ hình trong ảnh. Nâng từ bài trước thì chép đè file cùng đường dẫn.

Tiếp theo: Shmup #7.