Tách người bắn khỏi viên đạn
Bài này làm cho tàu bắn được đạn. Nhưng thứ đáng chú ý hơn viên đạn lại là cái Hierarchy ở cuối bài: nó đầy Bullet_Player(Clone) sinh ra rồi biến mất liên tục, và đó chính là lý do bài 4 tồn tại.
Đây là đích của bài:
Đầu vào là scene bài 2, lưu lại thành SEU_03_Shoot. Chưa có địch nên đạn chưa gây sát thương cho ai.
Việc bắn được chia cho hai script. PlayerShooting quyết định khi nào và ở đâu tạo ra đạn. Projectile quyết định viên đạn bay và tồn tại thế nào. Tách như vậy vì hai thứ đó có vòng đời khác nhau: khi tàu đổi hướng hay ngừng bắn, những viên đã sinh ra vẫn tự bay tiếp mà không cần ai điều khiển.
Prefab là khuôn, instance là bản sao
Prefab là một GameObject đã được lưu thành asset trong Project để nhân bản. Sửa prefab thì mọi bản sao đổi theo. Cái gì sinh ra lúc chạy game — đạn, kẻ địch, hiệu ứng — đều nên là prefab.
Dựng viên đạn theo thứ tự sau. Tạo Empty tên Bullet_Player, thêm Sprite Renderer với sprite laser và Sorting Layer Projectiles, đặt scale sao cho hình nhỏ hơn tàu. Thêm component Projectile ở mục dưới, rồi thêm Rigidbody 2D với Body Type Kinematic và bật Interpolate. Đặt Speed 14, Lifetime 2.
Lý do chọn Kinematic giống hệt bài 2: vị trí do code quyết định, còn physics chỉ để bắt va chạm ở bài 5.
Kéo object Bullet_Player từ Hierarchy thả vào folder Prefabs. Unity tạo ra file .prefab và tên trong Hierarchy chuyển sang màu xanh:
Double click vào prefab để mở Prefab Mode. Cửa sổ này trông gần giống Scene view thường nhưng chỉ chứa mình prefab, và Inspector lúc này sửa thẳng vào khuôn:
Phân biệt hai chế độ này quan trọng hơn vẻ ngoài của nó. Sửa trong Prefab Mode là sửa khuôn, mọi bản sao đổi theo. Sửa một instance trong scene chỉ đổi riêng bản đó, và Unity đánh dấu dòng bị đổi bằng chữ đậm. Bài 6 sẽ dùng chính cơ chế đó để làm biến thể địch.
Xong thì xoá Bullet_Player khỏi Hierarchy, chỉ giữ prefab trong Project. Khuôn không cần một bản nằm sẵn trong scene.
Làm một viên bay được trước
Tạo Scripts/Combat/Projectile.cs. Script này chỉ lo chuyện đạn bay theo hướng nào và sống được bao lâu.
Assets/_ShootEmUp/Scripts/Combat/Projectile.cs
using UnityEngine;
namespace ShootEmUp.Combat
{
[RequireComponent(typeof(Rigidbody2D))]
public sealed class Projectile : MonoBehaviour
{
[Tooltip("World units per second.")]
[SerializeField] private float speed = 14f;
[Tooltip("Seconds before the projectile removes itself, even if it hit nothing. Keeps the scene from filling up.")]
[SerializeField] private float lifetime = 2f;
private Rigidbody2D body;
private void Awake()
{
body = GetComponent<Rigidbody2D>();
}
private void OnEnable()
{
Destroy(gameObject, lifetime);
}
private void FixedUpdate()
{
body.MovePosition(body.position + (Vector2)transform.up * (speed * Time.fixedDeltaTime));
}
}
}
Hai chi tiết đáng dừng lại.
transform.up chứ không phải Vector2.up: đạn bay theo hướng chính nó đang xoay, không phải theo trục Y của thế giới. Nhờ vậy khi bài 5 cần đạn địch bắn xuống, ta chỉ xoay prefab 180° là xong, dùng chung một script.
Hẹn giờ đặt trong OnEnable chứ không phải Start: bài 4 sẽ bật tắt object thay vì tạo mới, mà Start chỉ chạy đúng một lần trong đời object còn OnEnable chạy lại mỗi lần bật. Viết sẵn như vậy từ đây thì bài sau đỡ phải sửa.
Đây là vòng đời tạo rồi huỷ. Bài 4 sẽ thay toàn bộ lịch Destroy bằng trả về pool. Nếu lúc đó bạn chỉ đổi Instantiate sang pool mà vẫn giữ Destroy(gameObject, lifetime), một viên đang được tái sử dụng sẽ bị xoá giữa chừng.
Thử ngay: kéo prefab vào scene đặt giữa màn hình rồi bấm Play. Viên đạn bay lên và biến mất sau khoảng 2 giây. Stop, xoá instance thử, giữ prefab.
Muzzle là vị trí chỉnh được bằng mắt
Tạo một Empty làm con của Player, đặt tên Muzzle, local position khoảng (0, 1.05, 0) và local rotation 0. Nó không cần renderer hay collider, vì PlayerShooting chỉ đọc Transform.
Vì sao không viết thẳng transform.position + Vector3.up * 1.05f trong code: đổi sprite tàu khác, hoặc muốn hai nòng súng, bạn chỉ cần kéo Muzzle trong Scene view. Hierarchy chính là chỗ đặt dữ liệu vị trí, và kéo bằng mắt nhanh hơn dò số trong code.
Fire là một ý định giữ hoặc nhả
Mở ShmupControls, trong map Gameplay thêm Action Fire với Action Type Button. Thêm ba binding: phím Space, chuột trái, và buttonSouth của gamepad. Bấm Save Asset.
Tạo Scripts/Player/PlayerShooting.cs.
Assets/_ShootEmUp/Scripts/Player/PlayerShooting.cs
using UnityEngine;
using UnityEngine.InputSystem;
namespace ShootEmUp.Player
{
public sealed class PlayerShooting : MonoBehaviour
{
[Tooltip("Input Actions asset that contains the Gameplay/Fire action.")]
[SerializeField] private InputActionAsset controls;
[Tooltip("Prefab spawned for every shot. Its 'up' must point in the travel direction.")]
[SerializeField] private GameObject projectilePrefab;
[Tooltip("Where the projectile appears. A child Transform at the ship's nose.")]
[SerializeField] private Transform muzzle;
[Tooltip("Fire rate while the button is held.")]
[SerializeField] private float shotsPerSecond = 6f;
private InputAction fireAction;
private float nextShotTime;
private void Awake()
{
fireAction = controls.FindAction("Gameplay/Fire", throwIfNotFound: true);
}
private void OnEnable()
{
fireAction.Enable();
}
private void OnDisable()
{
fireAction.Disable();
}
private void Update()
{
if (!fireAction.IsPressed() || Time.time < nextShotTime)
{
return;
}
Instantiate(projectilePrefab, muzzle.position, muzzle.rotation);
nextShotTime = Time.time + 1f / shotsPerSecond;
}
}
}
IsPressed() trả về true suốt thời gian nút đang được giữ, khác với WasPressedThisFrame() chỉ true đúng một frame lúc vừa nhấn. Muốn bắn từng phát theo từng lần nhấn thì đổi sang hàm thứ hai.
Cooldown tính bằng Time.time chứ không đếm frame. nextShotTime là thời điểm sớm nhất được bắn tiếp, và với 6 phát mỗi giây thì khoảng cách mục tiêu là 1/6 ≈ 0.167 giây:
t = 0 · Bắn ngay nếu đang giữ
0 < t < 0.167 · Chờ dù vẫn giữ
t ≥ 0.167 · Frame kế tiếp đủ điều kiện mới bắn
Đếm frame thay vì đếm thời gian là lỗi kinh điển: máy 144 fps sẽ bắn nhanh gấp gần năm lần máy 30 fps. Cách trên thì máy nào cũng ra 6 phát mỗi giây. Nói cho chính xác thì nhịp bắn vẫn bị làm tròn theo frame, nên ở fps rất thấp con số thực tế hụt đi một chút.
Bắn xử lý trong Update chứ không phải FixedUpdate, vì bắn là phản ứng với input nên cần nhạy theo từng khung hình. Còn đạn di chuyển trong FixedUpdate vì nó là Rigidbody.
Nối ba reference có ba ý nghĩa khác nhau
Add Component PlayerShooting lên Player. Inspector hiện ra ba ô đang trống:
| Field | Kéo từ đâu | Giá trị |
|---|---|---|
| Controls | Project | ShmupControls |
| Projectile Prefab | Project | Bullet_Player.prefab |
| Muzzle | Hierarchy | Player/Muzzle |
| Shots Per Second | Gõ tay | 6 |
Cột giữa là chỗ hay sai. Controls và Projectile Prefab là asset nên kéo từ Project window. Muzzle kiểu Transform nên chỉ nhận object đang có trong scene, phải kéo từ Hierarchy. Kéo nhầm nguồn thì ô vẫn hiện None và bạn ngồi kéo lại mãi không được.
Theo dõi cả lúc bắn lẫn lúc dừng
Bấm Play, giữ Fire và vừa di chuyển. Đạn phải xuất hiện ở mũi tàu đúng thời điểm bắn rồi bay độc lập, không dính theo tàu nữa. Thả Fire thì không có viên mới nhưng viên cũ vẫn bay tiếp. Chờ quá 2 giây thì mọi viên đều được dọn.
Giờ mở rộng Hierarchy ra và nhìn trong lúc đang giữ Space:
Số đạn sống cùng lúc bằng tốc độ bắn nhân lifetime, tức khoảng 6 × 2 = 12 viên. Đây là ước lượng, con số thực tế nhấp nhô quanh đó theo từng frame.
Mỗi dòng Bullet_Player(Clone) trong ảnh là một lần Instantiate cấp phát bộ nhớ, và mỗi lần biến mất là một lần Destroy để lại rác cho Garbage Collector. Ở mức 12 viên bạn chưa cảm nhận được gì. Bài 7 có wave 30 con địch kèm đạn của chúng thì khác.
Mình để bài này chạy kiểu đó một cách cố ý, đúng theo cách mình vẫn làm: make it exist first, you can make it good later. Có một hệ bắn chạy được rồi thì bài 4 mới có thứ cụ thể để sửa, và bạn nhìn thấy vấn đề trên máy mình thay vì đọc lời khuyên tránh nó từ đầu.
Mã nguồn chặng này
Tải script bài 3 — chỉ có code và assembly definition, không kèm scene, prefab hay bộ hình trong ảnh. Nâng từ bài trước thì chép đè file cùng đường dẫn.
Tiếp theo: Shmup #4.