Tại sao cần Control Flow?
Game liên tục ra quyết định mỗi frame: Người chơi có đang nhấn nút nhảy không? HP còn bao nhiêu? Enemy nào gần nhất? Tất cả đều cần điều kiện. Và khi cần kiểm tra 100 viên đạn, 50 enemy, hay 64 ô inventory — bạn cần vòng lặp.
If / Else — Ra quyết định
Cú pháp cơ bản
int health = 30;
if (health <= 0)
{
Console.WriteLine("Game Over");
}
else if (health < 25)
{
Console.WriteLine("Critical! HP thấp!");
}
else
{
Console.WriteLine($"HP: {health}");
}
Luồng chạy: Kiểm tra từ trên xuống, gặp điều kiện true đầu tiên thì chạy block đó và bỏ qua tất cả phần còn lại.
Kết hợp điều kiện
int stamina = 50;
bool isGrounded = true;
// AND — cả hai phải đúng
if (stamina > 20 && isGrounded)
{
Console.WriteLine("Có thể dash!");
}
// OR — một trong hai đúng là đủ
if (health <= 0 || timeLeft <= 0)
{
Console.WriteLine("Game Over!");
}
Ternary Operator — if/else viết gọn 1 dòng
string status = (health > 0) ? "Alive" : "Dead";
int healAmount = (health < 50) ? 30 : 15; // heal nhiều hơn khi HP thấp
string display = $"HP: {health} ({(health > 50 ? "OK" : "LOW")})";
Chỉ nên dùng khi logic đơn giản. Nếu phức tạp, dùng if/else cho dễ đọc.
Switch — Nhiều nhánh rõ ràng
Khi cần kiểm tra 1 biến với nhiều giá trị cụ thể, switch sạch hơn if/else:
string weapon = "Bow";
switch (weapon)
{
case "Sword":
Console.WriteLine("Melee damage: 30");
break;
case "Bow":
Console.WriteLine("Ranged damage: 20");
break;
case "Staff":
Console.WriteLine("Magic damage: 40");
break;
default:
Console.WriteLine("Unarmed: 5");
break;
}
Lưu ý: Mỗi case phải có break; để thoát. default xử lý mọi trường hợp không match.
Switch Expression (C# 8+) — viết gọn hơn nữa
int damage = weapon switch
{
"Sword" => 30,
"Bow" => 20,
"Staff" => 40,
_ => 5 // _ là default
};
Console.WriteLine($"Damage: {damage}");
Cách này rất hay khi muốn gán giá trị dựa trên điều kiện.
For Loop — Lặp khi biết số lần
Cú pháp
// In số 0 đến 4
for (int i = 0; i < 5; i++)
{
Console.WriteLine($"Iteration: {i}");
}
Ba phần: khởi tạo; điều kiện; bước nhảy. Vòng lặp chạy khi điều kiện còn true.
Ví dụ game: Spawn enemies
int enemyCount = 5;
for (int i = 0; i < enemyCount; i++)
{
float spawnX = i * 3.0f; // cách nhau 3 đơn vị
Console.WriteLine($"Spawn enemy #{i + 1} tại x={spawnX}");
}
Output:
Spawn enemy #1 tại x=0
Spawn enemy #2 tại x=3
Spawn enemy #3 tại x=6
Spawn enemy #4 tại x=9
Spawn enemy #5 tại x=12
Lặp ngược
// Countdown
for (int i = 10; i >= 0; i--)
{
Console.WriteLine(i);
}
Console.WriteLine("GO!");
While Loop — Lặp khi không biết trước số lần
int bossHealth = 250;
int playerDamage = 40;
int turn = 0;
while (bossHealth > 0)
{
turn++;
bossHealth -= playerDamage;
Console.WriteLine($"Turn {turn}: Boss HP = {bossHealth}");
}
Console.WriteLine($"Boss defeated sau {turn} turns!");
while phù hợp khi không biết trước sẽ lặp bao nhiêu lần — phụ thuộc vào điều kiện runtime.
Do-While — Chạy ít nhất 1 lần
string input;
do
{
Console.Write("Nhập mật khẩu: ");
input = Console.ReadLine();
} while (input != "secret123");
Console.WriteLine("Đăng nhập thành công!");
Khác biệt: do-while kiểm tra điều kiện sau khi chạy, nên luôn chạy ít nhất 1 lần.
Break & Continue
Break — thoát vòng lặp ngay lập tức
// Tìm enemy đầu tiên trong phạm vi
for (int i = 0; i < enemyCount; i++)
{
float distance = GetDistance(player, enemies[i]);
if (distance < 10.0f)
{
Console.WriteLine($"Phát hiện enemy #{i} trong phạm vi!");
break; // tìm thấy rồi, không cần lặp tiếp
}
}
Continue — bỏ qua iteration hiện tại
// Heal tất cả teammates còn sống
for (int i = 0; i < teamSize; i++)
{
if (teamHealth[i] <= 0)
continue; // đã chết, bỏ qua
teamHealth[i] += 20;
Console.WriteLine($"Healed member #{i}, HP: {teamHealth[i]}");
}
Nested Loops — Vòng lặp lồng nhau
Dùng khi làm việc với grid 2D (map, inventory, board game):
// Tạo grid 3x3 cho Tic-Tac-Toe
int rows = 3, cols = 3;
int cellNumber = 1;
for (int row = 0; row < rows; row++)
{
for (int col = 0; col < cols; col++)
{
Console.Write($"[{cellNumber}] ");
cellNumber++;
}
Console.WriteLine(); // xuống dòng sau mỗi row
}
Output:
[1] [2] [3]
[4] [5] [6]
[7] [8] [9]
Ví Dụ Tổng Hợp: Mini Turn-Based Combat
int playerHP = 100;
int enemyHP = 80;
int turn = 1;
while (playerHP > 0 && enemyHP > 0)
{
Console.WriteLine($"\n--- Turn {turn} ---");
Console.WriteLine($"Player HP: {playerHP} | Enemy HP: {enemyHP}");
Console.Write("Chọn: (1) Attack (2) Heal (3) Run > ");
string choice = Console.ReadLine();
switch (choice)
{
case "1":
int damage = 15 + (turn % 3 == 0 ? 10 : 0); // bonus mỗi 3 turn
enemyHP -= damage;
string bonus = (turn % 3 == 0) ? " (CRITICAL!)" : "";
Console.WriteLine($"Bạn gây {damage} damage!{bonus}");
break;
case "2":
int heal = 20;
playerHP += heal;
if (playerHP > 100) playerHP = 100;
Console.WriteLine($"Hồi {heal} HP!");
break;
case "3":
Console.WriteLine("Bạn chạy trốn!");
playerHP = -1; // trigger end
continue;
default:
Console.WriteLine("Lệnh không hợp lệ, mất lượt!");
break;
}
// Enemy tấn công
if (enemyHP > 0 && playerHP > 0)
{
int enemyDamage = 10;
playerHP -= enemyDamage;
Console.WriteLine($"Enemy tấn công, gây {enemyDamage} damage!");
}
turn++;
}
// Kết quả
if (enemyHP <= 0)
Console.WriteLine("\nBạn thắng!");
else if (playerHP <= 0)
Console.WriteLine("\nGame Over!");
Ví dụ này kết hợp while loop, switch, if/else, ternary, modulo, và break/continue — tất cả những gì bạn vừa học.
Bài Tập
Bài 1: Xếp hạng Player Nhập vào điểm score. In ra rank: S (>= 10000), A (>= 7000), B (>= 4000), C (>= 2000), D (còn lại). Dùng if/else hoặc switch expression.
Bài 2: Loot Table
Viết vòng lặp mở 10 rương. Mỗi rương dùng Random để random số 1-100. Nếu <= 5: Legendary, <= 20: Rare, <= 50: Common, còn lại: Empty. Đếm và in tổng mỗi loại. (Gợi ý: new Random().Next(1, 101))
Bài 3: Dungeon Grid
In ra một dungeon grid 5x5. Mỗi ô random là "." (trống), "#" (tường), hoặc "E" (enemy). Đặt player "P" ở vị trí [0,0].
Bài trước: C# #1: Syntax, Biến & Kiểu Dữ Liệu Bài tiếp: C# #3: Collections — Array, List & Dictionary